Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6, hay còn gọi là Tết Thiếu nhi, từ lâu đã trở thành ngày hội của trẻ em trên toàn thế giới. Đây là dịp để gia đình, nhà trường và toàn xã hội thể hiện sự quan tâm, chăm sóc, bảo vệ và tạo điều kiện tốt nhất để trẻ em được phát triển toàn diện.
Việt Nam là quốc gia đầu tiên ở châu Á và là nước thứ hai trên thế giới phê chuẩn Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em. Đây là văn kiện pháp lý quốc tế quan trọng, khẳng định quyền được sống, được bảo vệ, được chăm sóc, giáo dục và phát triển của trẻ em. Hằng năm, từ ngày 15/5 đến ngày 30/6 được chọn là Tháng hành động vì trẻ em nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp, các ngành, gia đình và toàn xã hội đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.
Ngày Quốc tế thiếu nhi bắt nguồn từ một sự kiện lịch sử buồn và khó quên của nhân loại. Sự kiện xảy ra vào những năm 1942 đến 1944. Rạng sáng ngày 01 tháng 6 năm 1942, phát xít Đức bao vây làng Lidixơ (Tiệp Khắc), chúng bắt đi 173 người đàn ông, 196 người phụ nữ và trẻ em. Tại đây, chúng tàn sát 66 người và đưa 104 trẻ em vào trại tập trung, hơn 88 em đã chết trong phòng hơi độc, 9 em khác bị đưa đi làm tay sai cho bọn phát xít. Hai năm sau, ngày 10 tháng 6 năm 1944, chúng lại bao vây thị trấn Oradua (Pháp). Chúng dồn hơn 400 người vào trong một nhà thờ; trong số đó, có rất nhiều phụ nữ và hơn 100 trẻ em rồi phóng hoả đốt cháy toàn bộ nhà thờ đó. Đó là những tội ác không thể tha thứ của bọn phát xít khiến toàn nhân loại căm phẫn tột cùng và đau xót cho những đứa trẻ vô tội. Để tưởng nhớ đến hàng trăm trẻ em vô tội đã bị Đức Quốc Xã sát hại nhẫn tâm, năm 1949 Liên đoàn Phụ nữ dân chủ Quốc tế đã quyết định lấy ngày mồng 1 tháng 6 hàng năm làm ngày quốc tế bảo vệ thiếu nhi, đòi chính phủ các nước phải nhận trách nhiệm về quyền và đời sống của thiếu nhi, đòi giảm ngân sách quân sự để tăng ngân sách giáo dục, bảo vệ và chăm sóc thiếu niên, nhi đồng. Từ đó đến nay, tổ chức phụ nữ thanh niên các nước đã chính thức lấy ngày này làm ngày biểu dương lực lượng đấu tranh chống lại các thế lực xấu gây chiến tranh để bảo vệ hạnh phúc cho các bà mẹ và trẻ em trên toàn thế giới.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành tình thương yêu, sự quan tâm và chăm sóc đặc biệt cho sự nghiệp trồng người. Bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em là trách nhiệm của nhà nước, gia đình và xã hội.
Ở nước ta, ngay sau khi giành được độc lập, ngày mồng 1 tháng 6 hàng năm đã thật sự trở thành ngày hội vui chơi tưng bừng của thiếu nhi cả nước. Ngày Quốc tế Thiếu nhi đầu tiên (mồng 1 tháng 6 năm 1950) diễn ra trong giai đoạn cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc ta đang trải qua thời kỳ cam go ác liệt nhất, nhưng Bác Hồ kính yêu vẫn luôn nghĩ tới thiếu nhi cả nước.
Bác viết: “Bác thương các cháu lắm, Bác hứa với các cháu rằng đến ngày đánh đuổi hết giặc Pháp, kháng chiến thành công, Bác cùng Chính phủ và các đoàn thể sẽ cố gắng làm cho các cháu dần dần được no ấm, được vui chơi, được học hành, được vui sướng”.
Cụ thể hơn, nhân dịp kỷ niệm 20 năm Ngày thành lập Đội thiếu niên Tiền Phong tháng 5 năm 1961, Bác gửi đến thiếu nhi cả nước 5 lời dạy thiêng liêng:
Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào
Học tập tốt, lao động tốt
Đoàn kết tốt, kỷ luật tốt
Giữ gìn vệ sinh thật tốt
Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm
Cho đến hôm nay, thiếu nhi cả nước vẫn xem đó là mục tiêu để phấn đấu, là tiêu chuẩn để đánh giá đội viên tiêu biểu của Đội.
Chính sách pháp luật của Việt Nam về trẻ em ngày càng được hoàn thiện và nhìn chung là tiến bộ. Luật Trẻ em đã quy định 25 điều về quyền trẻ em, thuộc 4 nhóm quyền: quyền sống còn, quyền được bảo vệ, quyền được phát triển, quyền được tham gia. Quyền trẻ em là tất cả những gì trẻ em cần có để được sống, lớn lên lành mạnh và an toàn. Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm mọi trẻ em đều được sống trong môi trường an toàn, lành mạnh, được học tập, vui chơi và phát triển toàn diện.
Đã thành thông lệ, tháng 6 hàng năm; Tháng hành động vì trẻ em là dịp để các cấp, các ngành và toàn xã hội đẩy mạnh các hoạt động chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em; tăng cường tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về trẻ em; huy động các nguồn lực hỗ trợ trẻ em, đặc biệt là trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em thuộc diện bảo trợ xã hội.
Nhân Ngày Quốc tế Thiếu nhi 01/6 và Tháng hành động vì trẻ em năm 2026, mỗi gia đình, nhà trường và toàn xã hội hãy tiếp tục chung tay chăm lo, bảo vệ, giáo dục trẻ em; tạo môi trường an toàn, lành mạnh để các em được phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, đạo đức và kỹ năng sống. Sự quan tâm, chăm sóc và bảo vệ trẻ em hôm nay chính là đầu tư cho tương lai, góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển của quê hương, đất nước trong giai đoạn mới./.
Trịnh Vân, Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Xuân Lập